Voedselveiligheidswetgeving in Nederland komt grotendeels uit de EU. De belangrijkste verordeningen zijn rechtstreeks van toepassing: u hoeft niet te wachten op Nederlandse implementatie. Dit artikel geeft een overzicht van de kernwetgeving waar elk levensmiddelenbedrijf mee te maken heeft. Voor de volledige teksten kunt u terecht op EUR-Lex.
Verordening (EG) 178/2002 – Algemene Levensmiddelenwetgeving
De basis van alle voedselveiligheidswetgeving. Legt de algemene principes vast: levensmiddelenbedrijven zijn verantwoordelijk voor de veiligheid van hun producten, onveilige producten mogen niet op de markt, en traceerbaarheid is verplicht (artikel 18). Richtte ook EFSA en het RASFF systeem op.
Verordening (EG) 852/2004 – Hygiëne van levensmiddelen
Bevat de HACCP verplichting (artikel 5) en algemene hygiënevoorschriften in de bijlagen. Geldt voor alle levensmiddelenbedrijven behalve primaire productie. De 7 HACCP principes zijn hier wettelijk vastgelegd.
Verordening (EG) 853/2004 – Hygiëne van dierlijke producten
Aanvullende voorschriften voor bedrijven die dierlijke producten verwerken: vlees, vis, zuivel, eieren, schaaldieren. Bevat specifieke temperatuureisen, erkenningsvereisten en identificatiemerken. Relevant als u vlees, vis of zuivel verwerkt.
Verordening (EG) 2073/2005 – Microbiologische criteria
Stelt de wettelijke limieten voor microbiologische gevaren in levensmiddelen: Salmonella, Listeria monocytogenes, E. coli, Enterobacteriaceae. Onderscheidt voedselveiligheidscriteria (eindproduct) en proceshygiënecriteria (tijdens productie).
Verordening (EU) 1169/2011 – Voedselinformatie aan consumenten
Etiketteringswetgeving: ingrediëntenlijst, voedingswaardedeclaratie, houdbaarheid, nettohoeveelheid. Bevat de lijst van 14 allergenen die altijd moeten worden vermeld. Zie ook allergenenbeheer.
Afhankelijk van uw producten en activiteiten kunnen deze verordeningen ook van toepassing zijn:
EU verordeningen zijn rechtstreeks van toepassing. De Nederlandse Warenwet en bijbehorende Warenwetbesluiten vullen de EU regelgeving aan en regelen de handhaving. De Warenwet geeft de NVWA de bevoegdheid om te inspecteren en sancties op te leggen.
Belangrijke Warenwetbesluiten:
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is verantwoordelijk voor toezicht en handhaving. Inspecteurs controleren of bedrijven voldoen aan de wetgeving en kunnen bij overtredingen optreden.
Handhavingsmiddelen:
Lees meer over HACCP controle en wat u kunt verwachten bij een inspectie.
Als exploitant van een levensmiddelenbedrijf bent u wettelijk verplicht om:
Voor veel branches zijn er door de NVWA goedgekeurde hygiënecodes beschikbaar. Deze vertalen de wetgeving naar praktische richtlijnen voor uw branche. Als u werkt volgens een goedgekeurde hygiënecode, voldoet u in principe aan de HACCP verplichting.
Voorbeelden van hygiënecodes:
Geldt EU wetgeving direct in Nederland?
Verordeningen (zoals 852/2004 en 178/2002) zijn rechtstreeks van toepassing. Richtlijnen moeten eerst worden omgezet in Nederlandse wetgeving. Alle genoemde kernwetgeving zijn verordeningen en gelden dus direct.
Waar vind ik de actuele wetgeving?
EU wetgeving vindt u op EUR-Lex. Gebruik altijd de geconsolideerde versie ("huidige geconsolideerde versie") voor de actuele tekst inclusief alle wijzigingen. Nederlandse wetgeving staat op wetten.overheid.nl.
Hoe blijf ik op de hoogte van wijzigingen?
Volg de nieuwsbrieven van de NVWA en uw branchevereniging. Grote wijzigingen worden doorgaans ruim van tevoren aangekondigd.
Een goed HACCP plan is de basis voor wettelijke compliance. Bekijk hoe u een HACCP plan opstelt of neem contact op met een HACCP consultant voor begeleiding.