Voedingsclaims

Claims op voedingsmiddelen zijn strikt gereguleerd in de EU. U mag alleen claims gebruiken die zijn goedgekeurd en opgenomen in het EU Register of Nutrition and Health Claims. Niet goedgekeurde claims zijn verboden, ook als ze wetenschappelijk waar zijn. De NVWA handhaaft hierop.

‍

Twee soorten claims

Verordening (EG) 1924/2006 onderscheidt twee categorieën:

Voedingsclaims

Uitspraken over de samenstelling van een product. Voorbeelden: "laag vetgehalte", "bron van vezels", "suikervrij", "light". Deze claims zijn vastgelegd in de bijlage van Verordening 1924/2006 met exacte voorwaarden.

Gezondheidsclaims

Uitspraken die een verband leggen tussen een voedingsmiddel (of bestanddeel) en gezondheid. Voorbeelden: "calcium is nodig voor de instandhouding van normale botten", "vitamine C draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem".

Toegestane voedingsclaims

De bijlage van Verordening 1924/2006 bevat een limitatieve lijst van toegestane voedingsclaims met de exacte voorwaarden. Enkele voorbeelden:

• "Laag vetgehalte" – Alleen toegestaan als het product max. 3g vet per 100g (vast) of 1,5g per 100ml (vloeibaar) bevat
• "Vetvrij" – Alleen als het product max. 0,5g vet per 100g of 100ml bevat
• "Bron van vezels" – Min. 3g vezels per 100g of 1,5g per 100 kcal
• "Suikervrij" – Max. 0,5g suikers per 100g of 100ml
• "Light/lite" – Ten minste 30% minder van een specifiek bestanddeel dan vergelijkbare producten
• "Bron van [vitamine/mineraal]" – Min. 15% van de referentie-inname per 100g/100ml/portie

Gezondheidsclaims: alleen uit het EU Register

Gezondheidsclaims moeten zijn goedgekeurd door EFSA (European Food Safety Authority) en opgenomen in het EU Register. U mag de claim alleen gebruiken in de exacte geautoriseerde bewoordingen. Voorbeelden van goedgekeurde claims:

• "Calcium is nodig voor de instandhouding van normale botten"
• "Vitamine C draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem"
• "IJzer draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid"
• "Walnoten dragen bij tot de verbetering van de elasticiteit van de bloedvaten" (specifiek voor walnoten, min. 30g/dag)

Belangrijk: claims gelden voor stoffen, niet voor producten

Een veelgemaakte fout: gezondheidsclaims zijn gekoppeld aan een specifieke stof (vitamine, mineraal, vezels), niet aan het product zelf.

Voorbeeld:

• Toegestaan: "Calcium is nodig voor de instandhouding van normale botten. Dit product bevat calcium."
• Niet toegestaan: "Melk is goed voor sterke botten."

Bovendien mag u de claim alleen gebruiken als uw product aan de gebruiksvoorwaarden voldoet. Voor de meeste vitaminen en mineralen betekent dit dat het product minimaal een "bron van" moet zijn (15% van de referentie-inname per portie).

Verboden claims

Sommige claims zijn altijd verboden, ongeacht wetenschappelijk bewijs:

• Medische claims – "geneest", "voorkomt ziekte", "behandelt" zijn voorbehouden aan geneesmiddelen
• Verwijzingen naar artsen – "aanbevolen door artsen" of "gebruikt in ziekenhuizen"
• Gewichtsverlies claims met snelheid/hoeveelheid – "verlies 5 kilo in een week"
• Suggestie dat gezondheid kan lijden zonder het product – angstmarketing

Hoe controleert u of een claim is toegestaan?

Stap 1: Bepaal het type claim

Is het een voedingsclaim (over samenstelling) of een gezondheidsclaim (over effect op gezondheid)?

Stap 2: Check het EU Register

Zoek de claim op in het EU Register of Nutrition and Health Claims. Hier vindt u alle goedgekeurde claims met de exacte bewoordingen en gebruiksvoorwaarden.

Stap 3: Controleer de voorwaarden

Voldoet uw product aan de voorwaarden? Bevat het voldoende van de stof? Zijn er beperkingen aan het type product?

Stap 4: Gebruik de exacte bewoordingen

U mag de claim alleen gebruiken in de geautoriseerde bewoordingen. Parafraseren of "creatief" herformuleren is niet toegestaan.

Voor Nederlandse vertalingen van goedgekeurde claims kunt u ook de Claimsdatabase van de Keuringsraad raadplegen.

Claims op etiket en website

De regels gelden voor alle commerciële communicatie: etiketten, verpakkingen, websites, sociale media, advertenties en promotiemateriaal. Er is geen verschil tussen online en offline. Uw website en etiket moeten consistent zijn.

Etikettering valt onder Verordening (EU) 1169/2011. Dit regelt niet alleen claims maar alle voedselinformatie: ingrediëntenlijst, voedingswaardedeclaratie, allergenen, houdbaarheid. Zie ook ons artikel over allergenenbeheer.

Handhaving en sancties

De NVWA controleert op naleving van de claimsverordening. Bij overtredingen kunt u te maken krijgen met:

• Waarschuwing met verplichting tot aanpassing
• Boetes
• Verplichte rectificatie
• Publicatie van de overtreding

Daarnaast kan de Reclame Code Commissie klachten behandelen over misleidende reclame, inclusief onjuiste voedingsclaims.

Veelgestelde vragen

Mag ik een claim gebruiken die wetenschappelijk bewezen is maar niet in het EU Register staat?

Nee. Alleen claims die zijn goedgekeurd en opgenomen in het EU Register mogen worden gebruikt. Het ontbreken in het register betekent ofwel dat de claim is afgewezen, ofwel dat deze nooit is ingediend ter beoordeling.

Gelden de regels ook voor voedingssupplementen?

Ja, de claimsverordening geldt voor alle levensmiddelen inclusief voedingssupplementen. Voor supplementen gelden aanvullend ook de regels uit het Warenwetbesluit Voedingssupplementen.

Mag ik zeggen dat mijn product "gezond" is?

"Gezond" is een vage claim die snel als misleidend kan worden beschouwd. Gebruik liever specifieke, goedgekeurde claims die u kunt onderbouwen.

Meer over wetgeving

Claims maken deel uit van de bredere wetgeving voedselveiligheid. Voor een overzicht van de belangrijkste EU verordeningen zie ons artikel over EUR-Lex. Bij twijfel over specifieke claims is het raadzaam juridisch advies in te winnen of contact op te nemen met de Keuringsraad.