Laatst bijgewerkt: januari 2026
Ja, een HACCP systeem is wettelijk verplicht voor vrijwel alle levensmiddelenbedrijven in Nederland. De verplichting komt uit EU Verordening 852/2004 artikel 5: exploitanten van levensmiddelenbedrijven moeten permanente procedures invoeren die gebaseerd zijn op de HACCP beginselen.
De HACCP verplichting geldt voor elk bedrijf dat levensmiddelen produceert, verwerkt, vervoert, opslaat, verkoopt of serveert. Dit omvat:
Uitzondering: Alleen primaire productie (landbouw, visserij, jacht) is uitgezonderd van de volledige HACCP verplichting. Voor deze sector gelden wel algemene hygiënevoorschriften uit Bijlage I van Verordening 852/2004.
De EU erkent dat een slagerij met drie medewerkers niet hetzelfde systeem nodig heeft als een voedselproducent met 500 medewerkers. Artikel 5 lid 2 van Verordening 852/2004 staat daarom flexibiliteit toe bij de toepassing van HACCP principes. Dit betekent in de praktijk:
Let op: flexibiliteit betekent niet vrijstelling. Ook kleine bedrijven moeten kunnen aantonen dat ze voedselveiligheidsgevaren hebben geïdentificeerd en beheersen.
De HACCP verplichting rust op twee pijlers in de EU wetgeving:
Verordening 178/2002: Algemene Levensmiddelenwetgeving
Legt de algemene principes vast: levensmiddelenbedrijven zijn verantwoordelijk voor de veiligheid van hun producten, moeten traceerbaarheid waarborgen, en onveilige producten melden.
Verordening 852/2004: Hygiëne van levensmiddelen
Bevat de concrete HACCP verplichting in artikel 5 en de algemene hygiënevoorschriften in de bijlagen. Dit is de verordening waar de NVWA op handhaaft.
Lees meer over de wetgeving voedselveiligheid of bekijk de verordeningen direct op EUR-Lex.
De NVWA controleert op de aanwezigheid en werking van uw HACCP systeem. Bij gebreken kunnen de volgende sancties worden opgelegd:
Inspectierapporten worden openbaar gepubliceerd. Een slechte beoordeling kan uw reputatie schaden, zeker nu consumenten steeds vaker inspectieresultaten opzoeken.
Een veelgestelde vraag is of de leverancier niet verantwoordelijk is voor de veiligheid van grondstoffen. Het antwoord: beide partijen hebben verantwoordelijkheden.
Uw leverancier is verantwoordelijk voor de veiligheid van wat hij levert. Maar zodra u het product ontvangt, bent u verantwoordelijk naar uw eigen afnemers. Dit betekent dat u bij uw gevarenanalyse ook risico's van inkomende grondstoffen moet meenemen. Maak duidelijke afspraken met leveranciers over specificaties, certificaten en aansprakelijkheid.
Hoe vaak moet een HACCP plan worden herzien?
Minimaal jaarlijks, en direct bij wijzigingen in producten, processen, apparatuur, grondstoffen of wetgeving. Uw HACCP plan moet altijd de actuele situatie weerspiegelen.
Wie controleert op HACCP in Nederland?
De NVWA voert inspecties uit. Bij certificeringen (FSSC 22000, BRC, IFS) komen daar audits door certificerende instanties bij.
Moet ik een HACCP certificaat hebben?
Certificering is niet wettelijk verplicht, maar veel afnemers (supermarkten, exportmarkten) eisen het wel. Lees meer over de kosten van een HACCP plan inclusief certificering.
Kan ik zelf een HACCP plan maken?
Ja, met voldoende kennis van de 7 HACCP principes en uw eigen processen. Een HACCP template of HACCP consultant kan het proces versnellen.
Een goed HACCP plan is meer dan een verplichting: het beschermt uw klanten, uw bedrijf en uw reputatie. Bekijk ons HACCP plan voorbeeld of lees hoe u zelf een HACCP plan opstelt.
