Ketenborging

Ketenborging betekent dat u als bedrijf verantwoordelijk bent voor de voedselveiligheid van producten die u inkoopt. U kunt niet blind vertrouwen op leveranciers. Door leveranciers te beoordelen, specificaties op te vragen en certificeringen te controleren, borgt u dat uw grondstoffen veilig zijn voordat ze uw bedrijf binnenkomen.

‍

Laatst bijgewerkt: januari 2026

Wat is ketenborging?

Ketenborging is het systematisch controleren van uw leveranciers op voedselveiligheid. De EU wetgeving verplicht traceerbaarheid: u moet weten van wie u producten hebt gekocht. Ketenborging gaat verder: u controleert ook óf die leverancier veilig produceert.

Het principe is simpel: als uw leverancier een probleem heeft, hebt u ook een probleem. Een recall bij uw leverancier raakt ook uw producten. Door vooraf te controleren of leveranciers hun zaken op orde hebben, verkleint u dit risico.

Waarom is ketenborging belangrijk?

Wettelijke verantwoordelijkheid

U bent als levensmiddelenbedrijf verantwoordelijk voor de veiligheid van de producten die u op de markt brengt. Ook als het probleem bij uw leverancier ligt, moet u melden bij de NVWA en het product terugroepen.

Certificeringseisen

Certificeringen zoals BRC, IFS en FSSC 22000 eisen dat u een leveranciersbeoordelingssysteem hebt. Zonder ketenborging kunt u deze certificeringen niet behalen of behouden.

Voorkomen van problemen

Door leveranciers vooraf te beoordelen, voorkomt u dat u problemen importeert: microbiologische besmetting, fysische verontreiniging, niet gedeclareerde allergenen of voedselfraude.

Leveranciersbeoordeling in de praktijk

Een leveranciersbeoordeling kan variëren van eenvoudig (vragenlijst) tot uitgebreid (audit ter plaatse). De intensiteit hangt af van het risico van het product en de omvang van de inkoop.

Stap 1: Classificeer leveranciers op risico

Niet elke leverancier vraagt dezelfde aandacht. Bepaal het risiconiveau op basis van:

• Type product – Rauwe dierlijke producten zijn risicovoller dan verpakkingsmateriaal
• Volume – Grote volumes betekenen grotere impact bij problemen
• Herkomst – Sommige regio's hebben hogere risico's (wetgeving, controle, klimaat)
• Incidenthistorie – Leveranciers met eerdere problemen krijgen meer aandacht

Stap 2: Verzamel informatie

Vraag minimaal de volgende documenten op:

• Productspecificaties – Samenstelling, allergenen, microbiologische normen, chemische parameters
• Certificaten – GFSI certificeringen (BRC, IFS, FSSC 22000), biologisch, halal, kosher
• Analysecertificaten – Microbiologische en chemische analyses per batch of partij
• Vragenlijst – Over HACCP systeem, traceerbaarheid, recall procedure, allergenenbeheer
• Auditrapport – Bij hoog risico of kritieke leveranciers

Stap 3: Beoordeel en classificeer

Beoordeel de informatie en classificeer de leverancier. Bijvoorbeeld:

• Goedgekeurd – Voldoet aan alle eisen, inkoop toegestaan
• Voorwaardelijk goedgekeurd – Inkoop met extra controles of verbeteracties
• Afgekeurd – Inkoop niet toegestaan totdat verbeteringen zijn doorgevoerd

Stap 4: Monitor en herbeoordeel

Leveranciersbeoordeling is geen eenmalige actie. Monitor prestaties (klachten, afwijkingen bij ingangscontrole) en herbeoordeel periodiek. Bij GFSI gecertificeerde leveranciers is jaarlijkse controle van het certificaat voldoende. Bij niet gecertificeerde leveranciers is intensievere monitoring nodig.

GFSI certificeringen

GFSI (Global Food Safety Initiative) is een organisatie die voedselveiligheidscertificeringen erkent. Als uw leverancier een GFSI erkende certificering heeft, weet u dat een onafhankelijke partij het voedselveiligheidssysteem heeft gecontroleerd.

Erkende certificeringen:

• BRC Global Standard for Food Safety – Vooral gevraagd door Britse retailers
• IFS Food – Vooral gevraagd door Duitse en Franse retailers
• FSSC 22000 – Gebaseerd op ISO 22000, internationaal erkend
• SQF – Vooral in Noord-Amerika
• Global G.A.P. – Voor primaire productie (landbouw, veeteelt)

Let op: Een certificering betekent niet dat u niets hoeft te doen. Controleer of het certificaat geldig is, of de scope de producten dekt die u koopt, en blijf ingangscontroles uitvoeren.

Ingangscontrole

Ketenborging voorkomt niet alles. Bij ontvangst controleert u of de levering aan uw specificaties voldoet:

• Temperatuur – Koelwaar ≤7°C, diepvries ≤-18°C
• Verpakking – Onbeschadigd, schoon, gesloten
• Houdbaarheid – THT/TGT niet overschreden, voldoende resterende houdbaarheid
• Etikettering – Juiste informatie, allergenen gedeclareerd
• Documentatie – Pakbon, analysecertificaat indien vereist
• Sensorisch – Geur, kleur, uiterlijk normaal

Registreer de controles en wat u doet bij afwijkingen. Afwijkende leveringen weigeren of blokkeren totdat u hebt overlegd met de leverancier.

Bij problemen met een leverancier

Als een leverancier een recall uitvoert of u een probleem constateert:

• Blokkeer getroffen producten – In uw eigen voorraad en bij uw afnemers
• Traceer de batches – Welke partijen hebt u ontvangen? Zie massabalans
• Meld bij de NVWA – Binnen 4 uur als er een risico voor de volksgezondheid is
• Volg uw recall procedure – Zie recall stappenplan
• Herbeoordeel de leverancier – Is dit een incident of structureel probleem?

Documentatie

Leg uw ketenborgingssysteem vast in uw HACCP plan. Documenteer minimaal:

• Lijst van goedgekeurde leveranciers
• Beoordelingscriteria per risicocategorie
• Beoordelingsresultaten en classificatie
• Productspecificaties per leverancier
• Certificaten en geldigheidsdatum
• Ingangscontrole registraties
• Afwijkingen en genomen acties

Veelgestelde vragen

Moet ik elke leverancier auditen?

Nee, audits zijn meestal alleen nodig voor hoog risico leveranciers zonder GFSI certificering. Voor gecertificeerde leveranciers volstaat vaak het controleren van het certificaat en de specificaties.

Hoe vaak moet ik leveranciers herbeoordelen?

Minimaal jaarlijks, of eerder bij incidenten, klachten of wijzigingen bij de leverancier. Controleer certificaten voor de vervaldatum.

Kan ik inkopen bij een leverancier zonder certificering?

Ja, maar u moet dan zelf intensiever controleren: vragenlijsten, specificaties, analysecertificaten, mogelijk audits. Het risico en de inspanning liggen bij u.

Wat als een leverancier geen specificatie wil geven?

Overweeg of u wel met deze leverancier wilt werken. Zonder specificatie kunt u niet controleren of het product aan uw eisen voldoet en weet u niet welke allergenen het bevat.

Ketenborging in uw HACCP systeem

Ketenborging is een essentieel onderdeel van uw HACCP plan. Samen met traceerbaarheid en een werkende recall procedure bent u voorbereid op problemen in de keten. Hulp nodig? Neem contact op met een HACCP consultant.