Voedselveiligheid

Food Defense

Food Defense richt zich op het beschermen van voedsel tegen opzettelijke verontreiniging of sabotage. Waar uw HACCP systeem onbedoelde gevaren beheerst, gaat Food Defense over bewuste, kwaadwillige acties. Dit artikel beschrijft wat Food Defense inhoudt, hoe het zich verhoudt tot HACCP en welke maatregelen u kunt nemen.

Laatst bijgewerkt: januari 2026

Food Defense richt zich op het beschermen van voedsel tegen opzettelijke verontreiniging of sabotage. Waar uw HACCP systeem onbedoelde gevaren beheerst, gaat Food Defense over bewuste, kwaadwillige acties. Dit artikel beschrijft wat Food Defense inhoudt, hoe het zich verhoudt tot HACCP en welke maatregelen u kunt nemen.

Wat is Food Defense?

Food Defense omvat de maatregelen om de voedselketen te beschermen tegen opzettelijke verontreiniging, sabotage of terrorisme. Het gaat om bewuste acties door personen die schade willen toebrengen aan consumenten, uw bedrijf of de maatschappij.

Mogelijke dreigingen:

  • Terrorisme: Opzettelijke besmetting om paniek te veroorzaken of slachtoffers te maken
  • Afpersing: Dreiging met verontreiniging om geld af te dwingen
  • Sabotage door medewerkers: Ontevreden werknemers die opzettelijk schade veroorzaken
  • Concurrentievervalsing: Opzettelijke schade aan producten van een concurrent
  • Activisme: Acties om aandacht te vragen voor een bepaalde zaak

HACCP, Food Defense en Food Fraud

Er zijn drie verschillende systemen die samen uw voedselketen beschermen:

HACCP: Onbedoelde gevaren

Beschermt tegen onbedoelde microbiologische, chemische en fysische gevaren. Wettelijk verplicht via Verordening 852/2004.

Food Defense: Opzettelijke schade

Beschermt tegen opzettelijke verontreiniging of sabotage door personen die schade willen toebrengen. De methode hiervoor heet TACCP (Threat Assessment Critical Control Points).

Food Fraud (voedselfraude): Economisch motief

Beschermt tegen opzettelijke misleiding voor financieel gewin, zoals vervalsen van producten of onjuiste etikettering. De methode hiervoor heet VACCP (Vulnerability Assessment Critical Control Points).

TACCP: Threat Assessment Critical Control Points

TACCP is de systematische methode voor Food Defense, vergelijkbaar met hoe HACCP werkt voor voedselveiligheid. De stappen zijn:

  • Stel een team samen: Betrek verschillende disciplines: productie, HR, beveiliging, kwaliteit
  • Identificeer dreigingen: Wie zou uw bedrijf of producten willen schaden en waarom?
  • Identificeer kwetsbaarheden: Waar in uw proces zou iemand schade kunnen toebrengen?
  • Beoordeel risico's: Combineer dreiging en kwetsbaarheid tot een risicoscore
  • Bepaal beheersmaatregelen: Welke maatregelen verminderen het risico?
  • Review periodiek: Evalueer jaarlijks of bij incidenten/wijzigingen

Praktische maatregelen

Fysieke beveiliging

  • Hekwerk en afgesloten terrein
  • Sloten op deuren, ramen en luiken
  • Beveiligingscamera's op kritieke punten
  • Verlichting van buitenterrein en toegangspunten
  • Alarm bij ongeautoriseerde toegang

Toegangscontrole

  • Beperkte toegang tot productieruimtes, opslag en laboratoria
  • Sleutelbeheer: registratie wie welke sleutels heeft
  • Bezoekersregistratie en begeleiding
  • Identificatie van medewerkers (badges, werkkleding)
  • Beperkte toegang tot IT systemen

Personeelsmaatregelen

  • Screening bij aanname (Verklaring Omtrent Gedrag)
  • Bewustwordingstraining voor alle medewerkers
  • Cultuur waarin medewerkers verdachte situaties melden
  • Procedure voor vertrekkende medewerkers (sleutels inleveren, toegang intrekken)
  • Aandacht voor signalen van ontevredenheid

Productbeveiliging

  • Verzegelde of tamper evident verpakkingen
  • Controle op integriteit van binnenkomende goederen
  • Afgesloten opslag van grondstoffen en eindproducten
  • Goede traceerbaarheid om snel te kunnen traceren bij incidenten

Water en utilities

  • Beveiliging van watertoevoer en watertanks
  • Beveiliging van ventilatie en luchtbehandelingssystemen
  • Controle op toegang tot technische ruimtes

Food Defense en certificeringen

Food Defense is geen wettelijke verplichting in de EU, maar wordt wel geëist door de meeste voedselveiligheidscertificeringen:

  • BRC Global Standard: Eist een gedocumenteerd Food Defense plan
  • IFS Food: Eist Food Defense assessment en maatregelen
  • FSSC 22000: Eist Food Defense en Food Fraud preventie
  • SQF: Eist een Food Defense plan

Als u levert aan retailers of producenten met deze certificeringen, kunnen zij Food Defense eisen ook aan u stellen.

Bij een incident

Als u vermoedt dat er sprake is van opzettelijke verontreiniging of sabotage:

  • Blokkeer getroffen producten: Stop productie en levering
  • Schakel autoriteiten in: Politie bij vermoeden van misdrijf, NVWA voor voedselveiligheid
  • Beveilig bewijsmateriaal: Raak niets aan, maak foto's, noteer tijdstippen
  • Volg uw recall procedure: Zie recall stappenplan
  • Communiceer zorgvuldig: Intern en extern, in overleg met autoriteiten

Veelgestelde vragen

Is Food Defense verplicht?

In de EU is Food Defense niet wettelijk verplicht zoals HACCP. Wel wordt het geëist door certificeringen als BRC, IFS en FSSC 22000. Als u naar de VS exporteert, is Food Defense verplicht onder de FSMA regelgeving.

Wat is het verschil tussen TACCP en VACCP?

TACCP (Threat Assessment) gaat over opzettelijke schade: sabotage, terrorisme, wraak. VACCP (Vulnerability Assessment) gaat over voedselfraude: opzettelijke misleiding voor financieel gewin. Beide zijn vormen van opzettelijk handelen, maar met verschillend motief.

Hoe vaak moet ik Food Defense evalueren?

Minimaal jaarlijks, en na significante wijzigingen in uw bedrijf, na incidenten, of bij veranderde dreigingsniveaus. Certificeringsnormen vereisen meestal jaarlijkse review.

Moet ik een apart Food Defense plan hebben?

U kunt Food Defense opnemen in uw HACCP plan als apart hoofdstuk, of een separaat Food Defense plan opstellen. Certificeringen als BRC vereisen wel specifieke documentatie.

Food Defense in uw voedselveiligheidssysteem

Food Defense is een aanvulling op uw HACCP systeem. Samen met voedselfraude preventie vormt het een compleet systeem dat zowel onbedoelde als opzettelijke gevaren beheerst. Bekijk ons HACCP plan voorbeeld of neem contact op met een HACCP consultant voor hulp bij het opzetten van Food Defense.

Over dit artikel
Food defense is een steeds belangrijker aspect van voedselveiligheid dat zich richt op het beschermen van de voedselvoorziening tegen opzettelijke verontreiniging of sabotage.
HACCP Plan Kopen